Vervreemding

Maquettes, foto’s en sculpturen wisselen elkaar af in deze expositie, met maar één doel: het vervreemden van de toeschouwers.

De werken van Catherine PineauTon Delfos en Sanneke Tangel zijn van 18 maart tot en met 16 april bij ons te bewonderen. Maak hieronder alvast kennis met de kunstenaars.

Zie ook de foto-impressie

Een subtiele ronding aan de bovenkant van een beeld, een rond omhulsel: de kleinste suggestie kan al een beeld oproepen in het hoofd van de kijker. Van dat gegeven maakt Catherine Pineau in haar beeldhouwwerken dankbaar gebruik. “Je ziet een vrouwfiguur, een mens”, zegt de kunstenares, “maar er is geen vrouwfiguur afgebeeld op de traditionele manier, daardoor vindt vervreemding plaats”.

In Kunsthuis18 stelt Catherine keramische werken tentoon, waaronder enkelen beelden, geïnspireerd op versleten schelpen, die ze omtoverde tot een vrouwfiguur. Catherine licht haar werken, die bestaan uit op elkaar geplakte lapjes keramiek, toe: “De rafelige randen zijn als een huid, aan de buitenkant mat en onregelmatig, aan de binnenkant zachter en regelmatiger. Het gaat om de tegenstellingen en kwetsbaarheid die je ziet”. Hoge vaasvormen zijn straks te zien in de expositieruimte, gevormd met op elkaar gemonteerde lappen klei die gaten en scheuren vertonen. “In de loop van je leven maak je dingen mee”, vertelt Catherine, “die vormen je en dat uit ik op deze manier”. Zelf kan Catherine ook terugkijken op een geschiedenis met vele woonplaatsen. De kunstenares verhuisde als kind van Frankrijk naar Algerije en weer terug naar Frankrijk en later naar Nederland. Ze identificeert zichzelf met haar vaasvormen: “Ik zie mezelf als een geheel van aan elkaar geplakte lapjes, compleet met sporen die ervaringen hebben nagelaten. Al die lapjes zijn wie ik ben. Bij elkaar is het een geheel, maar iedereen heeft een geschiedenis en kwetsbare kanten en dat benadruk ik in mijn werk. Kijkers kunnen de werken op een eigen manier interpreteren, maar het is mijn streven dat men zich kwetsbaar durft te tonen. Voor mijn gevoel is het idee dat we altijd sterk moeten zijn verkeerd. Het zou goed zijn als we meer zouden openstaan voor onze kwetsbaarheden en rekening zouden houden met de kwetsbaarheden van een ander”.

In Nederland begon het keramiekavontuur van de beeldhouwster in 1984 met het volgen van cursussen. Voor Catherine is het beeldhouwen een heerlijk proces waarin je constant keuzes maakt: “Je begint met een bepaalde vorm, maar kunt de hele tijd allerlei kanten op”. Ondertussen experimenteert Catherine er driftig op los met het ontwikkelen van glazuur. “Het is alsof je een alchemist bent”, zegt ze. “Alsof je speelt met vuur en materie en je eigen stenen maakt”. Ze ontwikkelt eigen glazuur door verschillende oxides en ingrediënten die op elkaar reageren te mengen. Een proces dat niet altijd te sturen is en dus verrassende resultaten geeft. Soms werkt Catherine zelfs met een soort mystery box: “Glazuur dat ik over heb, stop ik bij elkaar in een pot. Vaak ken ik de inhoud niet en verras ik mezelf. Dat houdt het spannend!”

Je tuurt en tuurt, knijpt je ogen samen en kijkt nog eens. De foto’s van Ton Delfos zijn zo vervreemdend dat kijkers een triviale omgeving niet in één oogopslag kunnen thuisbrengen. Herkenbare elementen zijn zo vervormd dat ze herkenning oproepen, maar de puzzelstukjes niet direct op hun plaats vallen. Voor de autodidact moet een foto meer zijn dan een ‘mooi’ plaatje: “In het begin was ik heel perfectionistisch en moest alles kloppend zijn. Dat heb ik losgelaten, omdat een foto spannender wordt van fouten en omdat gekke dingen leuk zijn om over in discussie te gaan. Met kijken naar een perfecte foto ben je snel klaar!”

Om het thuispubliek te verrassen, heeft Ton speciaal voor de expositie in Kunsthuis18 foto’s van Naaldwijk gemaakt. Hij kan alvast een tipje van de sluier oplichten: “Ik heb foto’s gemaakt in de kassen”, de fotograaf hoopt dat de kijkers inzien dat zijn werk een leuke, andere manier is om te kijken naar de plekjes die zij waarschijnlijk zo goed kennen.

In 2000 begon het fotograferen voor Ton met opdrachten voor de lokale omroep in Vlaardingen. Hij heeft zich de techniek zelf eigen gemaakt en mocht een eigen expositie inrichten: een boerenlandschap uit de omgeving. “Dat vond ik zo leuk dat ik er wel mee moest doorgaan. Ik heb toen contact gezocht met andere fotokunstenaars en ben me gaan ontwikkelen in het bewerken van foto’s”. Het was een zoektocht naar een andere manier om de wereld om ons heen te laten zien. De speurtocht bracht de kunstenaars van de echte wereld naar panorama’s van 360 graden die als een bolvorm (“een soort planeetje”) zijn verwerkt. Dit fenomeen bestond al langer en Ton besloot er zijn eigen draai aan te geven: een uitsnede waarin je de ronde vorm niet meer herkent. ‘Roundabouts’, noemt hij zijn werken. Rotondes, waarop je de wereld, die zich in 360 graden om ons heen uitstrekt, nu eens wél in één oogopslag kunt zien. Door speciale bewerking kan Ton situaties in beeld brengen die normaal niet in één beeld gevangen kunnen worden.

Voor Ton is het de grootste uitdaging om in een plaatje meer van een geheel te laten zien. Dit klinkt mysterieus, maar de kunstenaar weet het helder uit te leggen: “Bij mijn werk voor de lokale omroep leerde ik om de context mee te nemen, om meer te vertellen. Een plaatje van een kindje op papa’s schouders, kun je overal schieten. Het wordt pas interessant als je in de achtergrond kunt zien op welk festival ze zijn”. Tijdens een vakantie naar IJsland begon het hem te dagen hoe hij aan het meenemen van context een nog creatievere invulling kon geven: “Mooie foto’s maken van IJsland is makkelijk, het is een prachtig land. Ik vind het een uitdaging om ook van de omgeving hier plaatjes te maken waar mensen geïnteresseerd naar kijken”.

Sanneke Tangel is in 2015 afgestudeerd als ruimtelijk ontwerper aan De Willem de Kooning Academie in Rotterdam. Haar werk ontstaat vanuit de interesse in ‘sustainability’ (duurzaamheid). Zij wordt getriggerd door probleemstellingen. Dit is vaak het startpunt van een nieuw concept en ontwerp. Het creëren van het concept is de basis van het verdere onderzoek en uiteindelijke ontwerp wat tot ruimtelijke oplossingen leidt in verschillende schalen. In haar werk maakt zij gebruik van natuurlijke en gebruikte materialen. Door toepassing van moderne technieken komt zij tot verrassende resultaten. Ze werkt fulltime bij een ontwerpbureau in Amsterdam. Daarnaast is ze bezig haar eigen bedrijfje op te zetten, genaamd: Brantt. “Ik wil hiermee meer waarde aan producten geven door deze te personaliseren en custo,-made te maken. Dit doe ik door gebruik te maken van gebruikte materialen en deze te bewerken met nieuwe technieken”.